(1) Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak, uzman\u0131ndan bilimsel m\u00fctalaa alabilirler. Sadece bu nedenle ayr\u0131ca s\u00fcre istenemez.<\/p>\n\n\n\n
(2) H\u00e2kim, talep \u00fczerine veya resen, kendisinden rapor al\u0131nan uzman ki\u015finin davet edilerek dinlenilmesine karar verebilir. Uzman ki\u015finin \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmada h\u00e2kim ve taraflar gerekli sorular\u0131 sorabilir.<\/p>\n\n\n\n
(3) Uzman ki\u015fi \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmaya ge\u00e7erli bir \u00f6zr\u00fc olmadan gelmezse, haz\u0131rlam\u0131\u015f oldu\u011fu rapor mahkemece de\u011ferlendirmeye tabi tutulmaz.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
(6) Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, kat\u0131lan, vekili, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k, m\u00fcdafii veya kanun\u00ee temsilci, yarg\u0131lama konusu olayla ilgili olarak veya bilirki\u015fi raporunun haz\u0131rlanmas\u0131nda de\u011ferlendirilmek \u00fczere ya da bilirki\u015fi raporu hakk\u0131nda, uzman\u0131ndan bilimsel m\u00fctalaa alabilirler. Sadece bu nedenle ayr\u0131ca s\u00fcre istenemez.<\/p>\n\n\n\n
UZMAN G\u00d6R\u00dc\u015e\u00dc \u0130LE B\u0130L\u0130RK\u0130\u015e\u0130 RAPORU’NUN \u00c7EL\u0130\u015eMES\u0130 HAL\u0130NE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N YARGITAY’IN G\u00d6R\u00dc\u015e\u00dc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kaynak: Nisan 2018 Avukat Alper Uzun, https:\/\/www.erdem-erdem.av.tr\/bilgi-bankasi\/uzman-gorusu-ve-bilirkisi-raporunun-celismesi-haline-iliskin-yargitayin-gorusu<\/p>\n\n\n\n Hukuk Muhakemeleri Kanunu (\u201cHMK\u201d) ile hukukumuza giri\u015f yapan Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc m\u00fcessesesi, ge\u00e7en s\u00fcre boyunca yarg\u0131 sistemimizde uyu\u015fmazl\u0131k taraflar\u0131nca s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurulan bir y\u00f6ntem oldu. Anglo-Sakson Hukukundaki \u201ctaraf bilirki\u015fisi\u201d veya \u201cuzman tan\u0131k\u201d kurumunun hukuk sistemimizdeki yans\u0131mas\u0131 olan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, HMK\u2019n\u0131n 293. maddesinde \u015f\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n Bu konuda daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in, daha \u00f6nce yazm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u201cYeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu M\u00fcesseselerinden Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d<\/em>[1]<\/a> isimli makalemize g\u00f6z gezdirilebilir.<\/p>\n\n\n\n Taraflar; yarg\u0131lama s\u00fcrecinde, iddialar\u0131n\u0131 veya savunmalar\u0131n\u0131 desteklemek maksad\u0131yla, uyu\u015fmazl\u0131k konusunu olu\u015fturan olay veya hukuki mesele ile ilgili konunun uzman\u0131ndan bir g\u00f6r\u00fc\u015f alarak mahkemeye sunarlar. Uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kimi zaman hen\u00fcz dilek\u00e7eler teatisi a\u015famas\u0131nda, kimi zaman ise tahkikat a\u015famas\u0131nda, \u00f6zellikle dosyada bilirki\u015fi incelemesi yap\u0131ld\u0131ktan sonra bilirki\u015fi raporu aleyhine tespit ve yorumlar i\u00e7eren taraflarca sunulur.<\/p>\n\n\n\n Bilindi\u011fi gibi, HMK\u2019n\u0131n 266. maddesi uyar\u0131nca mahkeme, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hukuk d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi \u00fczerine yahut kendili\u011finden, dosyada bilirki\u015fi incelemesi yap\u0131lmas\u0131na ve inceleme konusu hakk\u0131nda bilirki\u015finin oy ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nmas\u0131na karar verebilir.<\/p>\n\n\n\n Yarg\u0131lama s\u00fcrecinde dosyaya sunulan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, haliyle, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunan taraf\u0131 destekleyici mahiyette olmaktad\u0131r. Bunun do\u011fal sonucu olarak da, taraflardan biri taraf\u0131ndan sunulan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile dosyada m\u00fcbrez bilirki\u015fi raporu z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7erebilir ve hatta tamamen birbiriyle \u00e7eli\u015fir g\u00f6r\u00fc\u015fleri i\u00e7eriyor olabilir. \u0130\u015fte bu a\u015famada tahkikata son verilip mahkemece olu\u015fan kanaate g\u00f6re karar verilip verilmeyece\u011fi veya yeni bir bilirki\u015fi incelemesinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fru olup olmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma konusu olur.<\/p>\n\n\n\n Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve Bilirki\u015fi Raporu Aras\u0131nda \u00c7eli\u015fki Var \u0130se Yarg\u0131tay Ne Yap\u0131lmal\u0131 Diyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yarg\u0131tay 15. Hukuk Dairesi, 10.11.2016 tarih, 2015\/5127 E. ve 2016\/4635 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, mahkemece yap\u0131lan bilirki\u015fi incelemesi neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan bilirki\u015fi raporu ile taraflardan biri taraf\u0131ndan dosyaya sunulan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiler bulunmas\u0131 halinde, \u00e7eli\u015fkilerin giderilmesi amac\u0131yla dosyan\u0131n \u201cyeni bir bilirki\u015fi heyetine\u201d tevdii edilmesi gerekti\u011fine h\u00fckmetmi\u015f ve bunun gerek\u00e7esi olarak, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunan taraf\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali olu\u015fabilece\u011fine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201cDava, eser s\u00f6zle\u015fmesinden kaynaklanan ay\u0131pl\u0131 imalat nedeniyle do\u011fan alaca\u011f\u0131n tahsili istemine ili\u015fkindir. Dosyada al\u0131nan bilirki\u015fi raporuna, taraflardan biri, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanmak suretiyle itiraz etmi\u015f ve bu itirazlar mahkeme taraf\u0131ndan hi\u00e7 de\u011ferlendirmeye al\u0131nmam\u0131\u015f ve itirazlar gerek\u00e7eli bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f ise, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanan taraf\u0131n 6100 say\u0131l\u0131 HMK”n\u0131n 27., Anayasa”n\u0131n 36. ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi”nin 6. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsuru olan hukuki dinlenme hakk\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015f olabilecektir. Dosyaya ibraz edilen uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde bilirki\u015fi raporu ile tespit edilen g\u00f6r\u00fc\u015flerinin aksine tespit ve g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olup, bilirki\u015fi raporu ile uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ciddi \u015fekilde \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7ermektedir. Al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ile uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin giderilmesi amac\u0131yla dosyan\u0131n yeni bir bilirki\u015fi heyetine tevdii edilmesi yerine yetersiz ve esasl\u0131 itiraza u\u011frayan rapora dayan\u0131larak uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kararda gerek\u00e7eli olarak de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmadan karar verilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fru olmam\u0131\u015f, bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201c \u2026 Al\u0131nan bilirki\u015fi raporuna daval\u0131 vekili esasl\u0131 itirazlarda bulunmu\u015f ve bu itirazlar\u0131na 6100 say\u0131l\u0131 HMK”n\u0131n 293. maddesi gere\u011fince al\u0131nan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dayanak olarak eklemi\u015ftir. Bilindi\u011fi \u00fczere 6100 say\u0131l\u0131 HMK”n\u0131n 293. maddesinde d\u00fczenlenen uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, taraflar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ayd\u0131nlanabilmesi, anla\u015f\u0131labilmesi ve iddia ve savunmalar\u0131n ispat\u0131 i\u00e7en kendisinin belirledi\u011fi \u00f6zel ve teknik bilirki\u015fiden bir konuda bilgi almas\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup, uygulamada \u00f6zel bilirki\u015fi ad\u0131 da verilmektedir. Taraflar kendi menfaatlerini koruyabilmek ve al\u0131nan bilirki\u015fi raporundan tatmin olmamalar\u0131 halinde olay\u0131n tam olarak ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve do\u011fru ve adil karar\u0131n verilmesi i\u00e7in uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131p mahkemeye ibraz edebilecektir. Mahkeme \u00f6zellikle \u00f6zel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda, taraf\u0131n sundu\u011fu uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn dava konusuyla ilgili olmas\u0131 halinde mutlaka dikkate almak ve de\u011ferlendirmek zorundad\u0131r. \u2026. Al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ile uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin giderilmesi amac\u0131yla dosyan\u0131n yeni bir bilirki\u015fi heyetine tevdii edilmesi yerine yetersiz ve esasl\u0131 itiraza u\u011frayan rapora dayan\u0131larak uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kararda gerek\u00e7eli olarak de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmadan karar verilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fru olmam\u0131\u015f, bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Yarg\u0131tay 15. Hukuk Dairesi, davada mahkemenin ald\u0131\u011f\u0131 bilirki\u015fi raporu ile taraf\u0131n sundu\u011fu uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin giderilmesinin zorunlu oldu\u011funa ve bunun da ancak mahkemece yeniden bilirki\u015fi raporu al\u0131nmas\u0131 yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilece\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Yarg\u0131tay yine a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn mahkemece atanan bilirki\u015fi raporuyla \u00e7eli\u015fmesi durumunda uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7tihat etmi\u015ftir. Taraflar\u0131n davada al\u0131nan bilirki\u015fi raporuna uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanarak itiraz etmesi durumunda bu itirazlar\u0131n mahkemece de\u011ferlendirilmesi hukuki dinlenilme hakk\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. Yarg\u0131tay da, bilirki\u015fi raporu ile uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin giderilmesi amac\u0131yla yeni bir bilirki\u015fi raporu al\u0131nmas\u0131 ve uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn gerek\u00e7eli olarak de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 hukuki dinlenilme hakk\u0131yla ili\u015fkilendirmi\u015ftir.[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n Doktrin de \u00c7eli\u015fkinin Yeni Bir \u0130nceleme \u0130le Giderilmesi Gerekti\u011fini Savunuyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nitekim doktrin de bu g\u00f6r\u00fc\u015ftedir. Uzman ki\u015finin mahkemece dinlenmesi, hakim ve taraflar\u0131n sorular\u0131na cevap vermesi usul\u00fcn\u00fcn, uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bilimselli\u011finin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu ifade edilir.[3]<\/a> Taraflar\u0131n mahkeme taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f bilirki\u015finin g\u00f6r\u00fc\u015flerine kar\u015f\u0131 itirazlar\u0131n\u0131 uzman tan\u0131\u011f\u0131n raporu ile desteklemeleri durumunda mahkeme, uzman tan\u0131\u011f\u0131n raporunu esasl\u0131 bir surette incelemeli, bunu yapmadan bizzat atad\u0131\u011f\u0131 bilirki\u015finin raporuna \u00f6ncelik tan\u0131mamal\u0131d\u0131r.[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n Her ne kadar genellemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ise de, uygulamada s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere mahkemeler uzman g\u00f6r\u00fc\u015flerini ikinci planda tutmakta, daha \u00e7ok dosyada m\u00fcbrez bilirki\u015fi raporlar\u0131 do\u011frultusunda yarg\u0131lamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte ve sonland\u0131rmaktad\u0131r. Halbuki HMK\u2019da tan\u0131mlanan \u201cUzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u201d m\u00fcessesesi, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc veren uzman\u0131n duru\u015fmaya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p dinlenilmesine dahi imkan tan\u0131maktad\u0131r. Ancak bu da neredeyse hi\u00e7 ba\u015fvurulmayan bir y\u00f6ntem olarak yarg\u0131 sistemimiz i\u00e7erisinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Halbuki mahkemeler kanunun a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc do\u011frultusunda uzman ki\u015fiyi dinlemeli, e\u011fer dinlememe y\u00f6n\u00fcnde karar verilecek ise bu karar mutlaka gerek\u00e7elendirilmelidir.[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 itibariyle, dosyada m\u00fcbrez bilirki\u015fi raporu ile taraflardan biri taraf\u0131ndan sunulan uzman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn birbiriyle \u00e7eli\u015fmesi veya z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7ermesi halinde yerel mahkemelerce yap\u0131lmas\u0131 gereken, yeni bir bilirki\u015fi heyeti olu\u015fturarak, bilirki\u015fi raporu ve uzman g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin giderilmesini sa\u011flamak ve b\u00f6ylece Yarg\u0131tay denetimine elveri\u015fli, taraflar\u0131n iddia ve savunmalar\u0131 eksiksiz incelenmi\u015f bir \u015fekilde yarg\u0131lamay\u0131 sonuca ula\u015ft\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a>Yeni Hukuk Muhakemeleri Kanunu M\u00fcesseselerinden Uzman G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, May\u0131s 2011, http:\/\/www.erdem-erdem.av.tr\/yayinlar\/hukuk-postasi\/yeni-hukuk-muhakemeleri-kanunu-muesseselerinden-uzman-gorusu<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Prof. Dr. Mustafa Serdar \u00d6zbek, T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin 2017\/1 say\u0131l\u0131 Hukuk Dergisi<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Prof. Dr. Baki Kuru – Prof. Dr. Ramazan Arslan – Prof. Dr. Ejder Y\u0131lmaz, Medeni Usul Hukuku Ders Kitab\u0131, 22. Bask\u0131, Ankara 2011, s. 456<\/p>\n\n\n\n\n